Makale

Hukukun Feneri ve Günümüzde Hukukun Bir Sanat Olarak Öğretimi

Ahmet Halûk Atalay – Gökçe Çataloluk



 



Özet: XII. yüzyılda Iustinianus’un Digesta’sının Kuzey İtalya kütüphanelerinden birinde ortaya çıkması ile Roma Hukuku’nun “yeniden doğduğu” söylenir.  Hukuk tarihinin dönüm noktalarından biri sayılan bu olay,  hukuk öğretimini açısından da önemli bir gelişmeye yol açmıştır. Digesta’nın kopyalarının çıkarılmasıyla hukuk, evrenselleştirilebilir ve böylelikle öğretilebilir bir hal almıştır.  Bu gelişmenin ateşleyicisi ise 1088 yılında kurulan Bologna Üniversitesi Hocalarından Irnerius’tur. Irnerius, yeniden dirilen bu temel eseri anlatmakla kalmamış; öğretisini dil, mantıksal analiz ve retorik gibi sanatlar üzerinde temellendirmiştir. Bugün Irnerius’un mirasının Kıta Avrupası ve özellikle ülkemiz hukuk fakültelerinin müfredatından neredeyse tümüyle silindiğini gözlemlemek mümkündür. Hukuk öğretimi, kuramsal bazı derslerle desteklenmiş teknik bir bilgiler bütünüyle sınırlanırken  (harmonizasyona yönelik olarak atılan adımlar yoluyla) evrenselleştirilebilen de ancak bu bütünün müşterek noktaları olarak kalmıştır. Oysa söz konusu noktalar, üzerinde kuramsal araştırmalar yapmaya müsait bir yekûn oluşturmaz.  Söze ilişkin, deyim yerindeyse “edebi” bir alan olarak hukukun doğru öğretimi, dilsel ve mantıksal analiz yetisini geliştirmeli ve Aristotelesteki anlamıyla retorik ilmini içine almalıdır. Hukuk Fakültelerini hukuk bilgisiyle donatık bireyler yetiştiren okullardan hukukçu yetiştiren kurumlara dönüştürmek için “Fener”in aydınlattığı yolu hatırlamak yerinde olacaktır.



 



Anahtar Kelimeler: Irnerius, hukuk öğretimi, söz sanatları.



 



IUCERNA IURIS AND CONTEMPORARY TEACHING OF LAW AS AN ART 



 



Abstract: It is said that Roman Law went through a Renaissance after the lost book of Iustinanian Digesta had been found in a church in North Italy in XII. Century. This fact, being a cornerstone of legal history, led to an important progress in teaching of law. With the copies of Digesta law became universalized and therefore “teachable”. It was Irnerius of Bologna school who started this first fire. Irnerius not only thought this grand work, but also grounded his teaching on verbal arts, logical analysis and rhetoric. Today we can observe that the heritage of Irnerius has vanished from the textbooks of Continental Europe. Legal education is limited to technical data supported by theoretical lectures and therefore what can be universalized is (through harmonization attempts) merely the common points of this corpus. But this corpus does not suffice to make theoretical research on. Education of law, as a literal art should develop lingual and logical abilities and include rhetorics in an Aristotelian sense. To turn faculties of law from foundations that equip individuals with legal data into foundations that bring up lawyers, it is important to see in the light of Lucerna Iuris.



 



Keywords: Irnerius, legal education, verbal arts



 



Tam metin için tıklayınız. (PDF)